Projekt Polska Wełna
Projekt Polska Wełna powstał, by promować wełnę od polskich owiec w społeczności dziewiarskiej i szerzej rękodzielniczej, a także wspierać osoby zajmujące się obróbką takiej wełny oraz polskich hodowców owiec, z których pochodzi runo. W ramach projektu odświeżamy dawną wiedzę na temat polskiej wełny, jak również poznajemy miejsca i osoby z nią związane.
Podkreślamy, że wełna nie jest anonimowa. Ma swoją tożsamość. Pochodzi od owcy określonej rasy i konkretnej hodowli. Polska wełna pochodzi od owiec chowanych w Polsce.
Przetrwanie polskiej wełny to wspólna odpowiedzialność. Możesz dopomóc sprawie kupując owcze runo bezpośrednio od hodowcy, wełnę zgrzebną lub czesankową do przędzenia czy gotową przędzę z polskiej wełny. Pragniemy pobudzić apetyt na polską wełnę.
Poznaj definicję polskiej wełny….
Najnowsze wpisy
-
Barwniki i Wełna – kolektywny projekt Dzikich Barw
BARWNIKI I WEŁNA to nowy, kolektywny projekt Dzikich Barw. Jego główną bohaterką jest wełna pochodząca od owiec utrzymywanych w Polsce. W ramach projektu próbki wełny zostaną uprzędzione oraz zafarbowane przy użyciu naturalnych barwników. Każdy etap przedsięwzięcia – od pozyskania wełny po jej barwienie – opiera się na zaangażowaniu społeczności. Celem projektu nie jest porównywanie efektów barwienia w ściśle powtarzalnych warunkach, lecz stworzenie przestrzeni do wspólnego, praktycznego doświadczania farbierskiej pracy z polską wełną od różnych ras owiec.
-
Wełna owcy olkuskiej. Owca Miesiąca!
Owca olkuska ma wełnę jednolitą a przy tym średniogrubą lub półgrubą i jasną. Wśród podobnych sobie owiec, a więc owiec długowełnistych, jej wełna wyróżnia się miękkością i delikatnością. Łatwo poddaje się obróbce, w tym praniu i przędzeniu, a przygotowana z niej przędza idealnie sprawdzi się w różnych projektach dziewiarskich.
Owca olkuska jest pierwszą Owcą Miesiąca!
Owca Miesiąca to wspólna inicjatywa Projektu Polska Wełna oraz Owce w Polsce, której celem jest przedstawienie ras owiec występujących w Polsce i ich wełny. Inicjatywę wspiera ilustracyjnie Lusia Knits.
-
2026 – Rok Polskiej Wełny
2026 – Rok Polskiej Wełny to inicjatywa Karoliny Łomnickiej – artystki, muzealniczki i przede wszystkim prządki, działającej w internecie pod szyldem Twory Sztuki. Tematem przewodnim jest wełna od polskich owiec. Rok Polskiej Wełny ma zmobilizować rzemieślników oraz artystów do sięgania po naszą wełnę oraz do budowania relacji z lokalnymi hodowcami owiec.
-
Centrum Pasterskie w Koniakowie
Centrum Pasterskie w Koniakowie to zagroda edukacyjna założona i prowadzona przez Marię i Piotra Kohutów. Jej celem jest promocja kultury pasterskiej Beskidu Śląskiego. Prezentowane tu pasterstwo ma charakter transhumancyjny, czyli polega na sezonowym przepędzaniu owiec, pod nadzorem pasterzy, ustalonymi szlakami z pastwisk nizinnych na górskie hale. Kohutowie posiadają stado owiec górskich składające się z 400 maciorek, które stanowią centrum ich życia zawodowego i prywatnego. Piotr Kohut jest znanym bacą mistrzem, uprawiającym wspomniane pasterstwo transhumacyjne. Jeżeli uwzględni się owce sąsiadów, stado podczas wypasu liczy ok. 1000 sztuk.
Wpis o Centrum Pasterskim w Koniakowie otwiera ten rok na stronie Projektu Polska Wełna nieprzypadkowo. Organizacja Narodów Zjednoczonych ogłosiła rok 2026 Międzynarodowym Rokiem Pastwisk i Pasterzy. Nasz wpis jest wyrazem uznania dla ludzi związanych bezpośrednio z pasterstwem. Jeżeli chcecie dowiedzieć się więcej o inicjatywie ONZ, zajrzyjcie na stronę Twory Sztuki.
We wpisie skupiłam się na wełnie, będącej ważnym elementem pracy edukacyjnej Centrum Pasterskiego. Jest ona prezentowana w Centrum, a z wełny powstają przeróżne wyroby, w tym – tak pożądana przez dziewiarki i dziewiarzy – przędza!
-
Włókna wełny owczej
Włos owczy nazywamy włóknem, w szczególności, gdy przyjmujemy perspektywę wełnoznawczą. Włókno stanowi wytwór skóry. Na owcy wyrastają różne typy włókien, lecz nas w największej mierze interesują włókna wełny, a więc takie, które pozwalają samodzielnie się uprząść oraz spilśnić (sfilcować). To, na ile właściwości włókna sprzyjają wskazanej manipulacji (przędzeniu i filcowaniu), określamy zdolnością przędną oraz zdolnością spilśniania.
Warto wiedzieć, że w publikacjach o tekstylnych zastosowaniach wełny – włókno wełny postrzega się niekiedy węziej jako część włosa, która została odcięta podczas strzyżenia owcy.
W niniejszym tekście przedstawiam budowę włókna i omawiam jego poszczególne typy. Pokazuję, jakim elementom budowy wełna zawdzięcza swoje niesamowite właściwości. Wyjaśniam, jakie włókna są najbardziej wartościowe do zastosowań tekstylnych i które z owiec są ich dawcami.
-
Czyszczenie i pranie wełny. Wprowadzenie
Czyszczenie i pranie wełny pozwala na usunięcie z niej zanieczyszczeń, potu oraz nadmiaru tłuszczu. Te czynności można rozpocząć jeszcze przed strzyżą. Jednak częściej czyści się i pierze wełnę potną, czyli ostrzyżoną od niemytej wcześniej owcy. Wełnę czyszczą i piorą zarówno małe pracownie rzemieślnicze (na mniejszą skalę), jak i potężne zakłady – tzw. pralnie wełny. Niniejszy wpis stanowi wprowadzenie do czyszczenia oraz prania wełny i otwiera cykl wpisów poświęconych temu zagadnieniu.
Przeglądaj wpisy według kategorii
Ostatnio dodane filmy
Zasubskrybuj kanał Projektu Polska Wełna na YouTube, aby otrzymywać informacje o najnowszych filmach (rozmowy, tutoriale, zapis doświadczeń).
Dziewiarstwo
Zwracamy się z apelem do członków społeczności dziewiarskiej, aby planując swoje projekty na drutach, uwzględniali w nich polską wełnę. Jest to obecnie produkt unikalny, wytwarzany w dużej mierze ręcznie przez małe pracownie rzemieślnicze. Pokazujemy, jak różne cechy może mieć polska wełna, w zależności od rasy owcy oraz procesu przetwarzania. Zachęcamy do wykonania przynajmniej jednego projektu rocznie z polskiej wełny, aby tym samym zapewnić jej obecność na polskim rynku.
Wełna
Zwracamy się z apelem do przetwórców wełny, w tym gręplarzy, przędzalników oraz farbiarzy, aby sięgali po polską owcę, jej runo, wełnę zgrzebną, czesankową oraz przędzę. Niech owca przestanie być anonimowa. Mamy nadzieję, że włóczki będą wyposażone w informacje o rasie owcy i jej pochodzeniu. Zachęcamy do budowania i rozwijania bezpośrednich kontaktów z hodowcami owiec, aby nabywać w ten sposób runo, które obecnie traktowane jest najczęściej jako odpad. Pokazujemy, że przetwarzanie polskiej wełny jest zajęciem rzemieślniczym i edukacyjnym. Zachęcamy przędzalników do dzielenia się swoją wiedzą oraz rozpowszechniania praktyki przędzenia w lokalnych społecznościach.
Owce
Zwracamy się z apelem do hodowców owiec, aby dostrzegli potencjał w owczym runie. Mamy pełną świadomość, że cena za runo jest niezmiernie niska i nie zachęca do podejmowania starań na rzecz cech wełnistych zwierząt. Dostępność tworzyw sztucznych w przemyśle tekstylnym jest czynnikiem skutecznie hamującym wielki powrót hodowli ukierunkowanych na wełnę. Wierzymy jednak w mądrość i otwartość hodowców na kontakt z manufakturami, co w rezultacie może przełożyć się na przetrwanie polskiej wełny, a hodowcom przynieść dodatkowy dochód.