Projekt Polska Wełna
Celem Projektu Polska Wełna jest promocja wełny pozyskiwanej od owiec utrzymywanych w Polsce. To cenny, dziś niedoceniany surowiec. Pragniemy dokumentować i upowszechniać dawne oraz współczesne praktyki związane z obróbką wełny, przyczyniając się tym samym do zachowania pamięci o niej jako elemencie naszego dziedzictwa kulturowego. Jednocześnie dostrzegamy potencjał wełny także poza rękodzielnictwem i włączamy się w dyskusję nad możliwościami jej zagospodarowania.
Wełna jest ważnym elementem naszego dziedzictwa kulturowego. W tym kontekście znaczenie mają zarówno małe, jak i duże działania podejmowane przez rękodzielników. Kupując owcze runo bezpośrednio od hodowcy, wełnę zgrzebną lub czesankową do przędzenia czy gotową przędzę z polskiej wełny do projektu dziewiarskiego, przyczyniasz się do zachowania wełny w naszej zbiorowej pamięci.
Dlatego zachęcamy wszystkich – przędzących, tkających, dziergających, szydełkujących, filcujących – aby co najmniej jeden projekt rocznie wykonywali z polskiej wełny. Przetrwanie polskiej wełny to nasza wspólna odpowiedzialność.
Jednocześnie zachęcamy do włączenia się w nurt doświadczania i analizowania wełny pochodzącej od różnych ras owiec – uznając, podobnie jak wielu innych autorów, że nie jest ona anonimowa, ponieważ zawsze pochodzi od owcy określonej rasy.
Zagospodarowanie polskiej wełny. Każdego roku polskie owce produkują blisko tysiąc ton wełny. Większość tej wełny traktowana jest jak kłopotliwy odpad. Potrzebujemy dziś nieszablonowego spojrzenia na wełnę oraz upowszechniania metod jej przetwarzania i wykorzystania. Projekt Polska Wełna włącza się w dyskusję nad zagospodarowaniem krajowej wełny.
Poznaj definicję polskiej wełny….
Najnowsze wpisy
-
Myjka ultradźwiękowa w praniu wełny potnej
Myjka ultradźwiękowa jest wykorzystywana do prania wełny potnej od ponad dekady. Urządzenie to jest dziś powszechnie dostępne i stosunkowo niedrogie. W erze elektrycznych kołowrotków i gręplarek może stanowić cenny nabytek dla osób zajmujących się rzemieślniczą obróbką runa owczego.
Można powiedzieć, że wiedza na temat zastosowania myjek ultradźwiękowych w praniu wełny potnej leży dziś na wyciągnięcie ręki. To w dużej mierze zasługa dr. hab. Zdzisława Czaplickiego i jego współpracowników, którzy w latach 2010–2021 opublikowali wyniki swoich eksperymentów nad wykorzystaniem techniki ultradźwięków w tym procesie.
Inspiracją dla Czaplickiego były małe hodowle alpak. Wypranie ich włókna nie było możliwe w wielkoskalowych pralniach, dlatego potrzebne były rozwiązania dla niewielkich manufaktur. Skupiono się zatem na procesie prania małych partii surowca. Co istotne dla nas – miłośników wełny owczej – w analizach uwzględniono również runo owcze. Z uwagi na cel badań opisy zawarte w artykułach Czaplickiego i jego zespołu mają niemal charakter gotowych przepisów na pranie wełny potnej.
Włóknoznawcy wskazali, że pierwsze wdrożenie myjki ultradźwiękowej nastąpiło w przedsiębiorstwie „Alpakarnia” M&P Pietrzykowscy (Szyszyńskie Holendry, woj. wielkopolskie). Niemniej jednak, poszukując informacji, natrafiłam na blog innej alpakarni – „Los alpaqueros-manufacture”. W 2012 r. ukazał się tam wpis pt. Ultra-pranie włókna alpaki, prezentujący doświadczenia w zakresie rzemieślniczego wykorzystania myjki ultradźwiękowej do prania wełny alpaczej.
Zatem myjka ultradźwiękowa została zarówno przebadana naukowo na włóknie alpaczym i owczym, jak i wdrożona w praktyce przez niektóre alpakarnie przetwarzające surowiec własnych zwierząt. Z czasem zaczęła być stosowana również w pracowniach bazujących na runie owczym.
-
Wełna | Obróbka wełny | Owce
Wełna merynosa polskiego. Owca Miesiąca!
Merynos polski to jedna z trzech polskich ras merynosów. Charakteryzuje się miękką i delikatną wełną. To zasługa niezwykle cienkich włókien puchowych ją budujących. Z tego względu wełna merynosowa jest najbardziej ceniona na rynku tekstylnym. Obróbka ręczna tej wełny to jednak istna sinusoida emocji. Wełna potna jest trudna w praniu, łatwo filcuje się pod wpływem zmian temperatury czy ugniatania. Jednocześnie jej przędzenie jest satysfakcjonujące, a uzyskana przędza zaskakująco miękka i nieporównywalna pod tym względem z wełną od innych ras owiec. Merynos polski jest trzecią Owcą Miesiąca!
-
Zespoły włosowe tworzące owcze runo
Porastające ciało owcy i sąsiadujące włókna wełny łączą się ze sobą, tworząc zespoły włosowe. W zależności od kształtu, typu włókien, a także sposobu ich połączenia u owiec wyróżnia się następujące zespoły włosowe: słupki, półsłupki, kosmyki oraz loki (loczki). Zespoły te mówią wiele o właściwościach wełny i są charakterystyczne dla określonych ras owiec. Znajomość tych nazw pozwala lepiej zrozumieć surowiec, z którym pracujemy, ułatwia także wymianę informacji o wełnie.
-
Spotkanie na temat polskich owiec i polskiej wełny w Szczecinie
14 marca (sobota) wraz z Maksymilianem Perzyńskim (Owce w Polsce) będziemy gośćmi spotkania poświęconego polskim owcom i polskiej wełnie. Pomysłodawczynią i głównym organizatorem tego wydarzenia jest Karolina Klek. Swoją przestrzeń użyczyła filia nr 7 Biblioteki Miejskiej w Szczecinie – współorganizator spotkania. Wydarzenie jest kierowane do rękodzielników, pasjonatów wełny, ale także osób, które nie miały dotychczas styczności z polską wełną czy w ogóle wełną. Mamy nadzieję, że zainspiruje ono do nowych eksperymentów i decyzji. Podzielimy się wynikami naszych poszukiwań i doświadczeń. Będzie też okazja, aby zobaczyć i dotknąć polskiej wełny w różnych jej postaciach oraz podpatrzeć, jak rodzi się z niej przędza.
-
Wełna owcy romanowskiej. Owca Miesiąca!
Owca romanowska ma wełnę mieszaną. Składa się przede wszystkim z trzech typów włókien – puchu, włókien rdzeniowych i włókien przejściowych – które tworzą zespoły włosowe zwane kosmykami. Puch ma kolor biały, a włókna rdzeniowe czarny, dzięki czemu wełna zyskuje siwoniebieską barwę. Włókna puchowe przeważają w runie, co nadaje mu miękki chwyt – rzadką cechę w wełnie mieszanej. Jej obróbka jest bardziej wymagająca niż obróbka wełny jednolitej, w szczególności gdy zechcemy ograniczyć się do włókien puchowych. Przędza z mieszanych włókien wełny owcy romanowskiej umożliwia realizację różnorodnych projektów dziewiarskich i przypadnie do gustu przede wszystkim miłośnikom wyrobów o rustykalnym charakterze, którzy nie odczuwają dyskomfortu w kontakcie z grubszą wełną. Owca romanowska jest drugą Owcą Miesiąca!
-
Barwniki i Wełna – kolektywny projekt Dzikich Barw
BARWNIKI I WEŁNA to nowy, kolektywny projekt Dzikich Barw. Jego główną bohaterką jest wełna pochodząca od owiec utrzymywanych w Polsce. W ramach projektu próbki wełny zostaną uprzędzione oraz zafarbowane przy użyciu naturalnych barwników. Każdy etap przedsięwzięcia – od pozyskania wełny po jej barwienie – opiera się na zaangażowaniu społeczności. Celem projektu nie jest porównywanie efektów barwienia w ściśle powtarzalnych warunkach, lecz stworzenie przestrzeni do wspólnego, praktycznego doświadczania farbierskiej pracy z polską wełną od różnych ras owiec.
Przeglądaj wpisy według kategorii
Ostatnio dodane filmy
Zasubskrybuj kanał Projektu Polska Wełna na YouTube, aby otrzymywać informacje o najnowszych filmach (rozmowy, tutoriale, zapis doświadczeń).