Projekt Polska Wełna
Celem Projektu Polska Wełna jest promocja wełny pozyskiwanej od owiec utrzymywanych w Polsce. To cenny, dziś niedoceniany surowiec. Pragniemy dokumentować i upowszechniać dawne oraz współczesne praktyki związane z obróbką wełny, przyczyniając się tym samym do zachowania pamięci o niej jako elemencie naszego dziedzictwa kulturowego. Jednocześnie dostrzegamy potencjał wełny także poza rękodzielnictwem i włączamy się w dyskusję nad możliwościami jej zagospodarowania.
Wełna jest ważnym elementem naszego dziedzictwa kulturowego. W tym kontekście znaczenie mają zarówno małe, jak i duże działania podejmowane przez rękodzielników. Kupując owcze runo bezpośrednio od hodowcy, wełnę zgrzebną lub czesankową do przędzenia czy gotową przędzę z polskiej wełny do projektu dziewiarskiego, przyczyniasz się do zachowania wełny w naszej zbiorowej pamięci.
Dlatego zachęcamy wszystkich – przędzących, tkających, dziergających, szydełkujących, filcujących – aby co najmniej jeden projekt rocznie wykonywali z polskiej wełny. Przetrwanie polskiej wełny to nasza wspólna odpowiedzialność.
Jednocześnie zachęcamy do włączenia się w nurt doświadczania i analizowania wełny pochodzącej od różnych ras owiec – uznając, podobnie jak wielu innych autorów, że nie jest ona anonimowa, ponieważ zawsze pochodzi od owcy określonej rasy.
Zagospodarowanie polskiej wełny. Każdego roku polskie owce produkują blisko tysiąc ton wełny. Większość tej wełny traktowana jest jak kłopotliwy odpad. Potrzebujemy dziś nieszablonowego spojrzenia na wełnę oraz upowszechniania metod jej przetwarzania i wykorzystania. Projekt Polska Wełna włącza się w dyskusję nad zagospodarowaniem krajowej wełny.
Poznaj definicję polskiej wełny….
Najnowsze wpisy
-
Wydziergaj jeden projekt rocznie z polskiej wełny – z Karola Knitt
Jeden projekt rocznie to inicjatywa, którą Projekt Polska Wełna promuje w środowisku dziewiarskim. Każdy może wziąć w niej udział i mieć swój wkład w ratowanie polskiej wełny. Chodzi o proste działanie polegające na wykonaniu (co najmniej) jednego projektu rocznie z włóczki opartej na polskiej wełnie.
Często słyszymy jednak, że to niełatwe – przędza jest trudno dostępna lub nie odpowiada oczekiwaniom, a jeśli już się pojawia, brakuje dla niej wzorów. Rozwiązanie tego problemu przychodzi ze Szczecina, gdzie prężnie działa Karolina Klek – dziewiarka, edukatorka robótek ręcznych, projektantka dzianin i właścicielka sklepu działającego pod szyldem Karola Knitt and Shop.
Ten wpis poświęcony jest działaniom Karoliny na rzecz uczynienia motków z polskiej wełny bardziej dostępnymi dla środowiska dziewiarskiego.
-
Wełna polskiej owcy pogórza. Owca Miesiąca!
Polska owca pogórza należy do grupy owiec długowełnistych. Została wyhodowana z myślą o potrzebach owczarskich Przedgórza Sudeckiego i Pogórza Karpackiego. Łączy w sobie cechy wytrzymałej owcy górskiej oraz owcy dającej szlachetną wełnę ubraniową.
Daje wełnę jednolitą średniogrubą lub grubą, o kremowej barwie. Stanowi ona wdzięczny surowiec do ręcznej obróbki – łatwo się czyści i pierze, a następnie poddaje przędzeniu. Doskonale sprawdza się w projektach dziewiarskich na swetry, a także czapki, rękawiczki czy skarpetki. Przędza z wełny polskiej owcy pogórza raczej nie drażni skóry, choć trudno ją rekomendować do wyrobów noszonych bezpośrednio przy ciele. Włókna odznaczają się dużą wytrzymałością, dlatego przędza z niej może być doskonałym wyborem również do projektów tkackich.
Polska owca pogórza jest czwartą Owcą Miesiąca! -
Myjka ultradźwiękowa w praniu wełny potnej
Myjka ultradźwiękowa jest wykorzystywana do prania wełny potnej od ponad dekady. Urządzenie to jest dziś powszechnie dostępne i stosunkowo niedrogie. W erze elektrycznych kołowrotków i gręplarek może stanowić cenny nabytek dla osób zajmujących się rzemieślniczą obróbką runa owczego.
Można powiedzieć, że wiedza na temat zastosowania myjek ultradźwiękowych w praniu wełny potnej leży dziś na wyciągnięcie ręki. To w dużej mierze zasługa dr. hab. Zdzisława Czaplickiego i jego współpracowników, którzy w latach 2010–2021 opublikowali wyniki swoich eksperymentów nad wykorzystaniem techniki ultradźwięków w tym procesie.
Inspiracją dla Czaplickiego były małe hodowle alpak. Wypranie ich włókna nie było możliwe w wielkoskalowych pralniach, dlatego potrzebne były rozwiązania dla niewielkich manufaktur. Skupiono się zatem na procesie prania małych partii surowca. Co istotne dla nas – miłośników wełny owczej – w analizach uwzględniono również runo owcze. Z uwagi na cel badań opisy zawarte w artykułach Czaplickiego i jego zespołu mają niemal charakter gotowych przepisów na pranie wełny potnej.
Włóknoznawcy wskazali, że pierwsze wdrożenie myjki ultradźwiękowej nastąpiło w przedsiębiorstwie „Alpakarnia” M&P Pietrzykowscy (Szyszyńskie Holendry, woj. wielkopolskie). Niemniej jednak, poszukując informacji, natrafiłam na blog innej alpakarni – „Los alpaqueros-manufacture”. W 2012 r. ukazał się tam wpis pt. Ultra-pranie włókna alpaki, prezentujący doświadczenia w zakresie rzemieślniczego wykorzystania myjki ultradźwiękowej do prania wełny alpaczej.
Zatem myjka ultradźwiękowa została zarówno przebadana naukowo na włóknie alpaczym i owczym, jak i wdrożona w praktyce przez niektóre alpakarnie przetwarzające surowiec własnych zwierząt. Z czasem zaczęła być stosowana również w pracowniach bazujących na runie owczym.
-
Wełna | Obróbka wełny | Owce
Wełna merynosa polskiego. Owca Miesiąca!
Merynos polski to jedna z trzech polskich ras merynosów. Charakteryzuje się miękką i delikatną wełną. To zasługa niezwykle cienkich włókien puchowych ją budujących. Z tego względu wełna merynosowa jest najbardziej ceniona na rynku tekstylnym. Obróbka ręczna tej wełny to jednak istna sinusoida emocji. Wełna potna jest trudna w praniu, łatwo filcuje się pod wpływem zmian temperatury czy ugniatania. Jednocześnie jej przędzenie jest satysfakcjonujące, a uzyskana przędza zaskakująco miękka i nieporównywalna pod tym względem z wełną od innych ras owiec. Merynos polski jest trzecią Owcą Miesiąca!
-
Zespoły włosowe tworzące owcze runo
Porastające ciało owcy i sąsiadujące włókna wełny łączą się ze sobą, tworząc zespoły włosowe. W zależności od kształtu, typu włókien, a także sposobu ich połączenia u owiec wyróżnia się następujące zespoły włosowe: słupki, półsłupki, kosmyki oraz loki (loczki). Zespoły te mówią wiele o właściwościach wełny i są charakterystyczne dla określonych ras owiec. Znajomość tych nazw pozwala lepiej zrozumieć surowiec, z którym pracujemy, ułatwia także wymianę informacji o wełnie.
-
Spotkanie na temat polskich owiec i polskiej wełny w Szczecinie
14 marca (sobota) wraz z Maksymilianem Perzyńskim (Owce w Polsce) będziemy gośćmi spotkania poświęconego polskim owcom i polskiej wełnie. Pomysłodawczynią i głównym organizatorem tego wydarzenia jest Karolina Klek. Swoją przestrzeń użyczyła filia nr 7 Biblioteki Miejskiej w Szczecinie – współorganizator spotkania. Wydarzenie jest kierowane do rękodzielników, pasjonatów wełny, ale także osób, które nie miały dotychczas styczności z polską wełną czy w ogóle wełną. Mamy nadzieję, że zainspiruje ono do nowych eksperymentów i decyzji. Podzielimy się wynikami naszych poszukiwań i doświadczeń. Będzie też okazja, aby zobaczyć i dotknąć polskiej wełny w różnych jej postaciach oraz podpatrzeć, jak rodzi się z niej przędza.
Przeglądaj wpisy według kategorii
Ostatnio dodane filmy
Zasubskrybuj kanał Projektu Polska Wełna na YouTube, aby otrzymywać informacje o najnowszych filmach (rozmowy, tutoriale, zapis doświadczeń).